Regelmatig wordt bij oudere katten (meestal vanaf 10 jarige leeftijd) de diagnose “hyperthyroïdie” gesteld. Met deze medische term wordt bedoeld dat het dier een overmaat aan schildklierhormoon in het lichaam heeft. Deze overmaat heeft invloed op de stofwisseling, op het hart en zelfs op het gedrag van het dier.

Oorzaak

kat schildklier hyperthyroidie dierenkliniek de paltrokEen kat heeft in de hals 2 schildklieren, 1 aan beide zijden van de luchtpijp. Daarnaast kan ook wat schildklierweefsel op andere plekken in de hals voorkomen. Een te hoge productie van het schildklierhormoon komt meestal door een goedaardige vergroting van een schildklier. Maar in 1 à 2 procent van de gevallen gaat het om een kwaadaardige vergroting. Wanneer het een goedaardige vergroting betreft zal dit locaal in de hals geen problemen geven. Het is de overmaat aan schildklierhormoon dat negatieve gevolgen heeft.

Gevolgen

Het schildklierhormoon is een stofwisselingshormoon. Een overmaat zorgt voor een versnelde stofwisseling, het dier verbrandt meer energie. Typisch voor dit probleem is dat de kat erg goed eet, maar toch afvalt. Vaak gaan de dieren ook meer drinken. Bij sommige dieren vermindert juist de eetlust. Er zijn ook dieren die vaker gaan braken of diarree krijgen.

Een overmaat zorgt ook voor een extra stimulatie van het hart. Het hart gaat sneller kloppen en de hartspier wordt steeds dikker. Op den duur geeft dit problemen.

Tot slot zien we dat de kat op leeftijd zich opvallend energiek gedraagt. Lange tijd wordt dit als positief ervaren. Op een gegeven moment valt echter op dat het dier onrustig is, bijvoorbeeld meer heen en weer loopt en veel miauwt. 

Diagnostiek

Schildklieren zijn normaal niet te voelen in de hals. Ze zijn klein en liggen onder verschillende spieren. Wanneer een dierenarts een schildklier voelt in de hals, betekent dit dat deze schildklier vergroot is. Dit gaat bijna altijd gepaard met een te hoge productie van schildklierhormoon.
Een andere manier om de diagnose “hyperthyroïdie” te stellen is d.m.v. bloedonderzoek. Dit is nuttig wanneer er geen schildklier in de hals gevoeld wordt, maar er toch een verdenking bestaat. Echter ook wanneer er wel een schildklier gevoeld wordt kan de hoeveelheid hormoon in het bloed de diagnose bevestigen en iets over de ernst vertellen. Tevens wordt vaak de nierfunctie m.b.v. bloedonderzoek bepaald. Een sluimerend nierprobleem kan namelijk door een te snel werkende schildklier verdoezeld worden, maar wel een probleem geven wanneer de hyperthyoïdie behandeld wordt. Vervolgens kan er voor gekozen worden een schildklier- scan uit te laten voeren. Dit is mogelijk in de Universiteitskliniek voor Gezelschapsdieren in Utrecht. Deze scan brengt de activiteit van schildklierweefsel in beeld. Op deze manier wordt duidelijk of één of beide schildklieren problemen geeft of dat het misschien ander schildklierweefsel in de hals betreft (zie eerder). Deze informatie kan nuttig zijn bij het kiezen van de juiste therapie.

Therapie

Chirurgie
Een goedaardig vergrote schildklier kan met een relatief eenvoudige operatie verwijderd worden. De kat wordt middels een infuus onder algehele narcose gebracht en krijgt een buisje in de luchtpijp. Tijdens de operatie krijgt het dier zuurstof en narcosegas toegediend. Met de moderne, veilige narcosemiddelen van tegenwoordig is een narcose ook bij oude katten tegenwoordig weinig risicovol meer. De dierenarts kan de risico’s bij uw dier proberen in te schatten. Er zijn 2 feiten van belang wanneer overwogen wordt te kiezen voor een operatie. Eén daarvan is dat bij 70% van de patiënten met een vergrote schildklier binnen korte of lange tijd de andere schildklier ook goedaardig vergroot raakt. Wanneer één schildklier verwijderd wordt kan na maanden of jaren de andere schildklier voor dezelfde problemen gaan zorgen.
Het tweede punt van belang is dat aan beide schildklieren bijschildklieren vastzitten. Bijschildklieren zijn van belang voor de kalkhuishouding in het lichaam. Tijdens een schildklieroperatie kan de bloedtoevoer naar deze klieren beschadigd raken. Na ongeveer 2-4 weken is deze toevoer en daarmee het functioneren van de bijschildklieren weer hersteld. Bij een dubbelzijdige operatie kunnen de eerste weken na een operatie dus problemen opleveren. Het dier kan gaan lijden aan een tekort aan kalk. Dit maakt dat wij liever niet beide schildklieren tegelijk verwijderen.

Medicatie
De productie van schildklierhormoon kan geremd worden door schildklieremmers als carbimazol en methimazol. Methimazol wordt als tablet gegeven. Medicijnen geven is ook geschikt voor dieren met een beiderzijdse schildkliervergroting en kan levenslang gegeven worden. Een deel van de katten kan echter last krijgen van bijwerkingen (o.a. verlies eetlust, braken). Ook kan het zijn dat het dier in eerste instantie goed reageert op de medicatie, maar na een paar maanden toch weer een overmaat aan schildklierhormoon maakt en problemen krijgt. Het is daarom belangrijk om via bloedonderzoek het effect van de medicijnen op de schildklierproductie periodiek te controleren.
Voor sommige katten is het erg belastend om elke dag een tablet toegediend te krijgen of zelfs onmogelijk. Wanneer dit het geval is, is het tegenwoordig ook mogelijk een zalf dat carbimazol bevat te gebruiken. Dit wordt aan de binnenzijde van de oorschelp aangebracht. De werking en mogelijke bijwerkingen zijn hetzelfde als bij het gebruik van een methimazol tablet. Sommige katten kunnen daarnaast ook wat irritatie van de oorschelphuid ondervinden.

Dierenkliniek de Paltrok felimazol Thiafeline carbimazol kat

Schildklierremmers worden ook vaak een aantal weken gebruikt om de conditie van het dier te verbeteren, waarna het alsnog geopereerd wordt.

Radioactieve behandeling
De schildklier(en) kunnen ook behandeld worden met radioactief jodium. Radiotherapie houdt in, dat via injecties met radioactief jodium het afwijkend schildklierweefsel wordt vernietigd. Deze methode wordt gebruikt in Gent, België en in een kliniek in de Betuwe. De kat wordt dan 10-14 dagen, respectievelijk 9 dagen, opgenomen in de kliniek, aangezien het radioactief materiaal via speeksel, urine en ontlasting wordt uitgescheiden. Deze methode is specifiek geschikt voor een beiderzijdse schildkliervergroting; De bijschildklieren worden bij deze methode namelijk gespaard.

Voeding y/d van Hill's

Een laag jodium gehalte in deze voeding helpt de productie van schildklierhormoon normaliseren. Het is hierbij noodzakelijk dat een kat alleen deze voeding eet. Het dier mag geen snoepjes o.i.d. en mag niet bij andere mensen in de buurt eten. Het is dus wel geschikt voor binnenkatten. Er zijn bij ons brokken en natte voeding van dit merk te verkrijgen. Met behulp van bloedonderzoek wordt het effect van de voeding op de schildklierproductie gemeten.

Conclusie

Hyperthyroïdie is een veel voorkomend probleem bij de oudere kat. De diagnose stellen is niet moeilijk, maar het kiezen van een juiste, bij het dier en eigenaar passende therapie soms wel. Belangrijke vragen zijn: Hoe makkelijk is het om tabletten toe te dienen bij uw kat? Hoe slaan deze tabletten aan? Zijn er extra risico’s om het dier onder narcose te brengen? Wilt u met uw kat naar de Universiteitskliniek in Utrecht of zelfs naar België? Hoe kijkt u aan tegen het gebruik van radioactief materiaal? Hopelijk kan deze informatie u helpen bij het maken van een keuze.